Taal?

Door Lottemijn

(afbeelding van de bibliotheek Den Haag)

Nee, voor verkrachting is geen taal. Er is geen taal geschikt om verkrachting in te beschrijven. Laat staan dat er taal zou bestaan om de handelingen van de verkrachter of de intiemere delen van je eigen lijf te verwoorden. Het is eerder als een nachtmerrie waar je niet uit wakker kunt worden. Een nachtmerrie die bestaat uit geur, uit beelden, uit overweldiging en angst en uit een immense schade die jou aangedaan wordt.

De integriteit van lichaam en geest is geschonden. En later kom je bij de politie (of juist niet) en moet je het jou aangedane leed in woorden omzetten. En welke woorden staan je dan ter beschikking? Schuttingtaal zou het beste passen bij het vieze gevoel dat je eraan hebt overgehouden, het gevoel van weerzin en van smerigheid. Eindeloos wassen, onder de douche of in bad, eindeloos wassen. Maar dat gevoel kun je niet overbrengen aan de politie, hoe aardig ze soms ook zijn. En vaak, vanwege gene en het juist niet onder woorden kunnen brengen, gaan verkrachte mensen niet naar de politie. En sommigen die wel gaan, komen van een koude kermis thuis. Omdat de taal van de politie een totaal andere is dan jouw eigen taal over het gebeuren. Immers, zij willen de dader pakken en hebben daarvoor de meest intieme details nodig. Jij wilt ook dat de dader gepakt wordt, anders zat je niet bij de politie, maar je voelt je vernederd door de ondervraging. Je moet het allemaal herbeleven zonder dat er iemand tegenover je zit die een troostende taal heeft.

Hulpverleners dan? Mensen van de Riagg’s en van de GGZ? Je moet maar geluk hebben en net die ene treffen die er een juist oog, maar vooral een juist woord voor heeft. Ik heb de afgelopen dertig jaar één werkelijk begripvolle, toevallig mannelijke, therapeut getroffen, maar voor de rest was het afschrikwekkend wat ze tegen me zeiden. Eigenlijk moet zo’n hulpverlener zonder veel woorden kunnen voelen en dan toch het juiste zeggen. Maar dan heb je er niets aan als de hulpverlener zegt dat je het de verkrachter maar makkelijk hebt gemaakt. Dat je harder of eerder nee had moeten zeggen. Een moeilijk woord, dat ‘nee’. Vaak wordt er zo zonder woorden gedreigd en gedwongen dat jouw ‘neen’ niet gehoord wordt, niet door jou gezegd wordt. En als je al hardop ‘neen’ zei, dan was dat niet voldoende. Het enige wat voor jou zeker was, is dat je van binnen heel erg hard ‘nee’ hebt geschreeuwd.

Vrienden en familieleden? Je moet het maar snel vergeten. Je moet maar snel de draad weer oppakken. Niet te lang bij stilstaan. ‘Ben je er nou nog mee bezig???’ Een enkeling wil nog wel eens zeggen dat zo’n dader eigenlijk een ‘zielepiet’ is die een ‘slechte jeugd’ heeft gehad. Alsof dat scheelt. Of, liever gezegd, alsof dat de waarheid is. Maar sommige vrienden en familieleden helpen je werkelijk. Door zonder al te veel woorden jou lief te hebben en je in bescherming te nemen. Je zonder woorden mee de bioscoop uit te nemen als er op dat witte doek een afschuwelijke verkrachting plaats vindt, waar je niet naar kunt kijken.

Gelukkig zijn er soms mensen bij wie begrip te vinden is, maar het zijn er toch veel te weinig. Begrip tonen kan zelfs zonder woorden, een hand op je arm, een troostend kopje thee, een kaarsje dat gebrand wordt tijdens het gesprek. Samen stil zijn, samen stilstaan bij deze daad die jou gedaan is. En ook woorden kunnen dan troosten, het werkelijk meeleven, het hardop door die ander het afschuwwekkende horen veroordelen. ‘Ja, jij hebt gelijk, deze verkrachting is een misdaad! Ja, het is een misdaad’ en degene die het deed wordt door je gesprekspartner een misdadiger genoemd. Je hoeft jezelf niet langer te verdedigen, het wordt gezegd: ‘ja, dit is een afschuwwekkend iets dat jou gebeurd is en de misdadiger zou zich moeten verantwoorden, zou straf moeten krijgen’. Die ervaring heb ik een aantal keer in mijn leven gehad. Maar het duidelijkste werd dit gezegd door mijn partner en door de vrouwen van de VPSG.

Bekijk hier hoe zoiets gaat bij de politie 😉

Stem vinden

door Catrien Posthumus Meyjes

Waarom zou je je stem vinden?

Waarom zou je gaan zingen?

Waarom zou je stem willen geven?

Iemand zei eens tegen mij: “Als ik zing, dan gaat er iets in mij stromen” en “als er iets in mij blokkeert, dan doet mijn stem het ook niet goed.”

Je stem is het meest dichtbij liggende muziekinstrument dat er is. Het vertegenwoordigt jezelf, je kan jezelf door te zingen versterken. Het is best eng en het kan ongemakkelijk voelen om te zingen. Praten, schilderen, schrijven kan veiliger voelen.

En toch… ook zingen kan weldadig veilig voelen. Samen in een klank van een lied zijn, tegelijk ademen, de tekst al zingend beleven. Zingen kan een diep geluksgevoel oproepen of rust brengen. Een glimlach naar de overkant, waar iemand precies dezelfde tekstvergissing maakt als jij: het kan bevrijdend voelen. Of lol maken terwijl je al bewegend aan het zingen bent. Rare bewegingen maken en tegelijkertijd klanken uitstoten. En dat mag allemaal bij zingen: plezier hebben, bewegen, fouten maken, je in een klank thuis voelen.

Dit willen we met elkaar gaan doen in een zangactiviteit van de VPSG op woensdagochtend 20 maart in Utrecht.

We gaan geen moeilijke liederen zingen, wel hele mooie. Maori-liederen, waarin je de wijsheid van dit oervolk terug hoort. Liederen uit Taizé, waarin je weg kan zinken door ze almaar te herhalen. En grappige Nederlandse canons.

In afwisseling met het samen zingen doen we een meditatie rond het Latifa-gebed. Latifa betekent letterlijk: subtiel. Het latifa-gebed is een subtiele vorm van mediteren, waarbij je 7 plekken aanraakt op je lijf en in je gevoelsleven. Het gaat dan over bestaan, verlangen, hopen, vertrouwen, loslaten, liefhebben en bereid zijn. We proberen zo te werken dat iedereen zich prettig voelt. Je hoeft niks moeilijks. Je komt gewoon om  je Stem te Vinden.

Beetje zin gekregen? Stop er nog wat zin bij en meld je aan voor de Pilotdag “Stem vinden” in het Graalhuis in Utrecht op woensdagochtend 20 maart. Het kost € 10,- en wordt geleid door Judith van der Werf en Catrien Posthumus Meyjes.

Voor meer info en aanmelden, zie https://vpsg.nl/wat-we-doen/nieuws/20-maart-pilot-stem-vinden

The most wonderful time of the year?!

Door: Marjoleine

Ik loop door een met kerstlichtjes versierde winkelstraat en kijk naar etalages vol blinkende spullen die in al even blinkende cadeauverpakking over de toonbank gaan. Door de boxen schallen kerstliedjes waarin warme familietaferelen bezongen worden: It’s the most wonderful time of the year, klinkt het.

Maar is dat wel echt zo? Of wordt ons hier een plaatje voorgespiegeld van hoe het leven zou moeten zijn? Dat is immers vaak het geval als er commerciële belangen mee zijn gemoeid. Het is niet zo onschuldig als het lijkt, want er ligt het gevaar op de loer dat we gaan geloven in deze ideaalplaatjes. Als je eigen leven niet op het plaatje lijkt dan kun je gemakkelijk het gevoel krijgen dat er iets mis is met je. Het contrast met je eigen leven kan zo groot zijn, dat je je nog eenzamer gaat voelen, of je nog meer onder druk voelt staan om op zo’n familieavond toch maar de gezelligste versie van jezelf te zijn, terwijl je dat van binnen helemaal niet zo voelt.

Die opgeklopte kerstidylle kan je onder druk zetten. Toch ontstaat geluk nooit onder druk; het is eerder een bijvangst van een leven dat betekenisvol is dan iets wat afdwingbaar is. Daarom lijkt het mij een zegen als je er in slaagt je te verbinden met wat kerst voor jou betekent. Voor mij staat de kerstviering voor de mogelijkheid van nieuw spiritueel leven, ook in onszelf. Ik zoek naar manieren om die betekenis tot uitdrukking te brengen, omdat het symbool staat voor hoop en vertrouwen. Wat betekent het voor jou? Misschien wel niets, ook dat kan en hopelijk mag dat ook, want het is bevrijdend om je, in ieder geval naar jezelf, niet anders voor te hoeven doen dan je bent. Daar schuilt dan weer wel betekenis in.

Of je nu alleen bent met kerst, onderdeel van een familie vol spanningen, of helemaal niet aan kerst doet, laat je niet verleiden om in een plaatje te leven, maar leef een echt leven, jouw leven.

Liefde is….?

Door Marjoleine

Deze tekening plaatste De Telegraaf op 3 september jl. en bracht -wellicht onbedoeld- schrik, pijn en verontwaardiging teweeg bij mensen die in hun leven te maken hebben gehad met seksueel misbruik, vaak op jonge leeftijd. Wat zij in deze tekening zagen laat zich raden, want er gaat de suggestie van uit dat een kind een volwassene pijpt. Ook ik schrok en raakte in verwarring; dit kan toch niet de bedoeling zijn geweest van de tekenaar?

De schrik staat in groot contrast met de ontroering die deze reeks over wat liefde is meestal oproept. En natuurlijk, de figuren op de tekening zijn doorgaans naakt, worden afgebeeld zonder geslachtsdeel en daarmee is ook deze tekening wellicht onschuldig bedoeld.

Toch mag onschuld niet verward worden met naïviteit. In een tijd waarin de krant vol staat met pijnlijke verhalen over seksueel misbruik, mag van een krant alertheid verwacht worden. Inmiddels weten we van de ellende van de vele slachtoffers van seksueel misbruik. Nu onze ogen geopend zijn mogen we ze niet meer sluiten. We zouden niet moeten wegkijken, maar juist liefdevol aandacht moeten hebben voor leed en pijn. Wie de moeite had genomen om door de ogen van een slachtoffer naar deze afbeelding te kijken, had hem niet geplaatst. Daarom is mijn boodschap aan De Telegraaf:

Liefde is… zorgvuldigheid betrachten naar slachtoffers van seksueel misbruik.

Scheefgroei

Door Marjoleine

Deze boom staat in de tuin van mijn schoonmoeder. Of misschien moet ik zeggen stond. Tijdens een hevige storm waaide hij om. Als een luciferhoutje splijtte zijn dikke stam. Geknakt.
Mijn schoonmoeder besloot hem te laten liggen: “Dat wordt vast een leuke speelboom voor de kinderen”. Haar vertrouwen was terecht. Sommige delen van de boom groeien door en zoeken opnieuw hun weg naar het licht. Ze groeien in vreemde kronkels, als het ware om de verwonding heen. De boom krijgt daardoor een nieuwe, liggende vorm. Dorre en droge takken laten zien dat niet alle delen van de boom het redden. Die delen sterven af, maar andere delen staan in de zomer volop in bloei.

Het is een vreemd gezicht, die liggende boom, geknakt, maar toch zo vol leven. Vergaat het sommige mensenlevens niet ook zo? Er zijn misschien momenten waarop je voelt dat de stormen in je leven je gebroken hebben. Momenten waarop je gevloerd bent, beschadigd door wat je is aangedaan. Maar midden in die teneergeslagenheid ontdek je soms dat er ergens nog leven in je huist, misschien zelfs levenslust en dat er nog steeds mogelijkheden zijn om te groeien, te leren en wijzer te worden. Desnoods groei je liggend en om je verwondingen heen. Gaandeweg neem je je vreemde vormen voor lief.

Dit beeld van de liggende boom helpt mij om mezelf te accepteren zoals ik ben, met mijn eigenaardigheden en scheefgroei. Ik kan niet ontkennen dat ook de nare dingen in mijn leven me hebben gemaakt tot wie ik ben.

Heb jij ook een beeld waaraan je moed ontleent in donkere dagen? Een beeld dat je op een of andere manier troost brengt?

Als je te maken hebt gehad met seksueel geweld dan word je maar al te vaak geplaagd door beelden die pijn doen. Kunnen we daar beelden naast zetten die helpen? Beelden die jouw ervaring weerspiegelen op een manier die je op een liefdevolle manier herinnert aan jouw onaantastbare waarde als mens? Wij helpen je graag zoeken.

Op zaterdag 8 september organiseert de VPSG weer een ‘Kom op verhaaldag’ in het Graalhuis in Utrecht. Deze dag gaan we op zoek naar beelden van kracht en kwetsbaarheid, beelden die helpend zijn na seksueel misbruik. Meer weten? Mail ons (info@vpsg.nl) of ga naar onze website: www.vpsg.nl.

 

Getuige, tegen wil en dank?

Door Lottemijn

Ik ging in de tachtiger jaren, na mijn eigen verkrachting, mee met vrienden naar de bioscoop. Ik herinner me nog goed ‘Last Tango in Paris’. Dit is een film waarin verkrachting voorkomt en waarin de daad noch de dader veroordeeld wordt. De vrouw wordt als overwonnen lustobject uitgebeeld. Mijn vrienden vonden dit geweldige films, kennelijk kickend op het seksuele geweld dat er in plaats vond. Als ik ertegen protesteerde dat er zulke films en dito boeken op de markt waren, dan noemden ze mij stijf en gefrustreerd. Ze zeiden dat die films getuigen van vrijheid van meningsuiting.

In dit soort films wordt aangezet tot vrouwenhaat en verkrachting. En wij, vrouwen, moeten dat maar goed vinden. Wij moeten er naar kijken en het goeie films vinden, omdat dat soort films door beroemde, meestal mannelijke regisseurs worden geproduceerd. En de mannen die onze vrienden zijn vinden het geweldige films. Het is echter mijn vrijheid van mening om de films te bekritiseren. Schrijf maar eens, lezers, welke films er nog meer zijn die aanzetten tot vrouwenhaat en verkrachting! Laat van je horen!

Bovenstaande had ik net geschreven toen mij gewezen werd op een stukje in de Volkskrant over Last Tango in Paris. Hier bleek dat de regisseur, Bertolucci, was overeengekomen met Marlon Brando om Maria Schneider daadwerkelijk voor het oog van de camera te verkrachten. Want Bertolucci wilde ongeveinsde ontzetting bij Maria zien. Hij was geïnteresseerd in de ontzetting van de vrouw, niet de gespeelde ontzetting van de actrice. De film speelt zich af in een leegstaand huis waar een oudere man en een jonge vrouw elkaar ontmoeten. Vanaf het begin voel je de seksueel/ gewelddadige sfeer die opgebouwd wordt. In de laatste scene verkracht Marlon Brando Maria Schneider.

Het is gek dat iedereen getuige was van deze verkrachting: cameraman, technici, regisseur, en natuurlijk ook het publiek dat naar de film is komen kijken. Tegenwoordig is dat bekend, dat zij werkelijk verkracht werd door Marlon Brando. Ik vraag me dan af welke mannen nog naar die film gaan kijken. Ik begrijp dat niet goed. Wat willen ze dan zien? Willen ze er getuige van zijn dat een vrouw verkracht wordt? Nieuwsgierig geworden?  En wat zien vrouwen die naar deze film kijken?

Zoals bij een detective als Poirot of Midsomer Murders het slachtoffer niet echt vermoord wordt, zo zou ook in speelfilms de vrouwelijke hoofdrolspeler niet echt verkracht mogen worden. Verkrachting is een misdaad tegen de menselijkheid. Tijdens deze scene huilt Maria Schneider. En ik huilde kijkend naar de film in de tachtiger jaren, met haar mee.

Een koker van glas

Door Lottemijn

Ik loop op de Marnixstraat in de richting van het bureau van de zedenpolitie in Amsterdam om aangifte te doen van verkrachting die nacht. Om mij heen is een koker van glas. De koker loopt met mij mee, maar raakt me niet. Ik kan erdoorheen kijken, maar de geluiden van de straat worden tegengehouden. Er is geen verbinding tussen mij en de wereld.

Ik zit in een studentenkamer op Uilenstede samen met vrienden die ik ken van de studie biologie. De koker zit om me heen zonder me te raken. Ze praten en lachen, maar ik weet niet waarover. Er is geen verbinding tussen mij en hen. Een studievriend komt naast me zitten binnen de koker van glas. Hij vraagt wat er met me is. Ik vertel dat ik eergisternacht ben verkracht. Hij zegt dat ik het gauw moet vergeten en mee moet doen. Terwijl hij het zegt, verdwijnt hij uit mijn koker en doet weer mee met de anderen.

Ik logeer tijdelijk bij mijn ouders. Ik lig in bed. Ik slaap, het is ’s morgens vroeg. Mijn moeder komt mij wekken en ik schiet overeind in bed, jammerend als een dier in doodsnood. Ze omarmt me en strijkt over mijn haar. Mijn vader gaat huilen. Ik verman me en sta op. Zusjes en broer houden zich doodstil. Het is ook een angstaanjagend geluid, dat jammeren. Ik heb het nooit eerder gehoord of geproduceerd, behalve toen ik wakker werd met een man bovenop me.

Mijn ouders en ik gaan de poezen ophalen. We kunnen ze niet vinden, we zijn al bang dat ze zijn ontsnapt tijdens die nacht. Voor de zekerheid (maar die opening is echt veel te klein) kijk ik onder het gasfornuis. En daar zitten ze tegen de muur gedrukt. Ik praat met ze en haal ze een voor een te voorschijn. Mijn moeder neemt ze om de beurt in de armen en troost ze.

Later was ik benieuwd wat ik vlak na de gebeurtenis heb geschreven in mijn dagboek. Ik schrijf al dagboeken vanaf mijn zesde toen ik kon schrijven. En ik zoek in mijn dagboeken, maar de drie maanden na de verkrachting heb ik niets geschreven.

Ik worstel met mijn beeld van God. Ik kom tot de conclusie dat God dit niet gewild heeft, deze verkrachting, elke verkrachting. Ik ben er bij de mensen open over en hoor daardoor van anderen hun verkrachtingsverhaal. Het gekke is dat ik op hun verkrachters nog kwader ben dan op de mijne. De mijne had geen gezicht. Hij was volledig in zwarte kleren gehuld. Ik dacht, voor zover je op zo’n moment kunt denken, dat de dood mij kwam halen.

Helende woede

Door Janine

Ik moet het toch toegeven. Ik ben van nature te vergevingsgezind. Vaak prijs ik me om deze eigenschap, dat ik verder kan kijken dan pure emotie. Maar soms kan het opzij zetten van emotie ten koste gaan van mezelf. Het kan lang goed gaan hoor, maar op termijn loop ik vast en wil ik weer verder kunnen. Dan moet ik toch wat met die opgekropte emotie.

Hoe komt het eigenlijk dat het zo wijdverbreid is dat in situaties waarin we gekwetst worden of waarin onze grenzen overschreden worden dat we alles vergoelijken of in de doofpot stoppen? Dat na het overleven van seksueel geweld we vaak we geen ruimte geven aan onze emoties.  Waarom verstop ik mijn verdriet en mijn boosheid en laat ik deze alleen tevoorschijn komen als niemand kijkt; en vaak dan zelfs niet? Alsof het er niet mag zijn. Terwijl mij toch echt onrecht is aangedaan.

Ik heb het vermoeden dat bij mijzelf het idee leeft dat woede iets slechts is, iets negatiefs. En dit ‘slechte’ wil ik niet. Ik wil licht, blijdschap en vooral een gevoel van vrede in mijn omgeving. Dus de woede stop ik snel ergens weg, hopend dat als ik erboven sta het vanzelf verdwijnt. Een beetje naïef blijkt vaak achteraf. De laatste keer dat ik gekwetst werd, door overspel, heb ik maandenlang gedaan alsof alles nog koek en ei tussen ons was als vrienden. Dat het overspel niet tussen ons in stond na het staken van de relatie. Ik wou vooral niet dat ik mij liet leiden door blinde woede, wou niet voelen wat het nou werkelijk met mij deed. Zodat ik gewoon kon doorgaan zoals ik altijd zou doen.

Maar dat niet hoeven voelen zodat ik gewoon kan doorgaan is waar het begon te wringen. Want op dezelfde voet doorgaan na een ervaring waarin je gekwetst bent is vaak niet mogelijk, omdat het je ten diepste raakt. Die woede kwam er bij mij uiteindelijk uit, met een heleboel tranen en ook boosheid naar mijzelf dat ik die woede voelde en niet kon onderdrukken. Maar uiteindelijk luchtte het ook op en gaf het eindelijk weer ademruimte, lucht om zowel het fijne als het nare te kunnen voelen en in beweging te komen.

“Ik mag boos zijn, het is ook niet eerlijk, ik verdien dit niet, dit doet pijn, waarom kwets je me?”

Soms is het volgens mij nodig om je even goed boos te maken en is het ook gewoon een nuttige emotie die niet alleen negatief is. Het mag gevoeld worden, want soms zijn dingen ook niet eerlijk, doet iets je pijn of wind je je ergens over op. Blinde woede is misschien niet altijd even verstandig, maar toegeven aan je woede, accepteren van je woede en ook het uiten van je woede kan vaak helend werken.

Noem mij Lottemijn

Door Lottemijn
Ik maak gebruik van een pseudoniem, omdat het nog altijd lastig is om onder je eigen naam te schrijven, want ik vertel hier over mijn eigen verkrachting en die van vrouwen en mannen in mijn directe omgeving. Dat is gevaarlijk omdat er nog steeds heel veel vooroordelen zijn over verkrachting. Schade-brengende vooroordelen. Het is nog steeds onveilig om erover te praten. Alleen bij de VPSG voel ik me begrepen en veilig genoeg om mijn mond open te doen. Je zag het ook bij #MeToo. Er werd vaak met vooroordelen gereageerd op de verhalen over verkrachting en aanranding van slachtoffers.
Even wat feiten. Ik ben 40 jaar geleden verkracht. Ik was toen 21 jaar jong. Ik heb daardoor een ernstige psychische ziekte gekregen. Ik ben ook in mijn leven twee keer aangerand. Ik heb er in het verleden veel over gepraat, maar nu alleen nog maar als ik me veilig genoeg voel. Doordat ik er vroeger zo open over was, werd ik geconfronteerd met veel vooroordelen. Maar anderen die mijn verhaal hoorden bleken ook te zijn verkracht en/of aangerand. Daardoor weet ik dat verkrachting veel, heel veel, voorkomt.
Ik schrijf dus als ervaringsdeskundige. Dat betekent dat het rauw van de schrijftafel komt. Ik schrijf met een emotionele lading. Ik heb het zelf meegemaakt en ik neem geen blad voor de mond.
Gij lezer, man of vrouw, voel je vrij om (anoniem of onder je eigen naam) te reageren op ons blog. Praat er maar over!

Ik ben Marjoleine

Door Marjoleine

Na Janine is het mijn beurt om me voor te stellen. Ik ben Marjoleine. Sinds mei 2017 werk ik als counselor bij stichting VPSG. Met de trein reis ik iedere dinsdag en woensdag vanuit Nijmegen naar Haarlem om mensen te begeleiden bij hun vragen op het gebied van zingeving en seksueel misbruik. Toen ik in het voorjaar van 2017 zag dat deze functie vrijkwam, voelde ik me meteen aangesproken door de missie van de VPSG. Ik ben van huis uit psycholoog, maar dan wel een die zich eigenlijk meer levensbeschouwelijk counselor voelt. Ik voel me dan ook thuis bij de werkwijze van de VPSG. Hoe naar de verhalen van mensen vaak ook zijn, toch ben ik steeds weer onder de indruk van de kracht die ik in iedere overlevende van seksueel geweld ontmoet. Ik heb bewondering voor hun moed om hun verhaal te doen en ik vind het bijzonder dat ik daarbij van betekenis mag zijn.
Veel mensen vragen me of ik Haarlem niet veel te ver vind, maar ik vind het juist heerlijk. De tijd die ik in de trein doorbreng, gebruik ik om te lezen. Boeken zijn voor mij altijd al een belangrijke bron van inspiratie geweest. Ze helpen mij om woorden te vinden voor dingen die daarvoor onzegbaar waren, om menselijke ervaringen van binnenuit te begrijpen. Boeken geven mij hoop, omdat ik er steeds nieuwe zienswijzen in vind. Als ik na het lezen van het boek denk ‘Zo had ik het nog niet bekeken’, dan weet ik dat ik er wijzer van ben geworden. Het is mijn wens dat onze blogteksten op lezers ook dat effect zullen hebben.
Mijn onhebbelijkheid is dat ik te pas en te onpas kom aanzetten met een leestip. Ik vrees dat ik dat ook op deze blog niet kan laten. Vandaag begin ik aan Het boek van vergeving van Desmond en Mpho Tutu. Daar zal ik ongetwijfeld over berichten. Daarnaast zullen we met onze blogteksten aansluiten bij de actualiteit. Ik nodig jullie van harte uit om te reageren op onze teksten. We zullen er zorgvuldig mee omgaan.